Giriş
Şamanik yolculuk, Türk ruhani pratiğinin özünü oluşturur. Bu vecd deneyimi, şamanın ruhlarla iletişim kurmak, hastaları iyileştirmek ve ölülerin ruhlarına eşlik etmek için dünyalar arasındaki sınırları geçmesine olanak tanırdı.
Yolculuğa Hazırlık
Yolculuğuna başlamadan önce şaman, oruç ve arınma yoluyla hazırlanırdı. Kozmik sembollerle dolu ritüel kostümünü giyerdi: göğe yükselmek için kartal tüyleri, yeraltına inmek için kemikler ve pençeler.
Temel bir alet olan davul, şamanı dünyalar arasında taşıyan "at" olarak kabul edilirdi.
Transa Giriş
Davulun ritmi, şarkı söyleme ve bazen bitki kullanımı yoluyla şaman transa girerdi. Ruhu bedeni terk ederek diğer boyutlara seyahat ederdi. Yardımcılar, ruhunun yokluğunda hareketsiz bedenini gözetlerdi.
Üst Dünyaya Yolculuk
Tengri ve Ülgen'in göğüne ulaşmak için şamanın Kozmik Ağacı tırmanması veya göksel bir dağa çıkması gerekirdi. Her seviyede, yatıştırması veya ikna etmesi gereken koruyucu ruhlarla karşılaşırdı.
Göksel yolculuk genellikle ilahi kutsamalar elde etmeyi, bereket istemeyi veya erdemli bir ölenin ruhuna eşlik etmeyi amaçlardı.
Alt Dünyaya İniş
Erlik'in diyarına yolculuk daha tehlikeliydi. Şamanın dehşet verici engellerden geçmesi gerekiyordu: kan nehirleri, canavarsı muhafızlar, demir kapılar. Bu iniş, iblisler tarafından çalınan bir ruhu kurtarmayı veya Erlik'le pazarlık yapmayı amaçlardı.
Dönüş ve Restorasyon
Görevini yerine getirdikten sonra şamanın geri dönüş yolunu bulması gerekiyordu. Uyanışı genellikle yoğun fiziksel bitkinlikle birlikte gelirdi. Daha sonra ruhların mesajlarını aktarır ve vaat edilen iyileştirmeleri yapardı.
Şamanik Yolculuğun Mirası
Bu uygulama Türk-Moğol maneviyatını derinden etkiledi. Müzik ve dansın değişik bilinç halleri yarattığı bazı Orta Asya sufi pratiklerinde unsurları varlığını sürdürmektedir.
Kaynaklar
- Mircea Eliade, "Le chamanisme et les techniques archaïques de l'extase", Payot, 1951
- Abdülkadir İnan, "Tarihte ve Bugün Şamanizm", Türk Tarih Kurumu, 1954
- Jean-Paul Roux, "La religion des Turcs et des Mongols", Payot, 1984